Naar
aanleiding van de 100ste verjaardag van de wet van 10 maart 1900 betreffende de
arbeidsovereenkomst voor werklieden
PETITIE
Afschaffing
van het onderscheid werkman – bediende
Reeds in
1960, ter gelegenheid van een Rerum Novarum te Leuven, zei Theo Lefèvre,
toenmalig voorzitter van de CVP, dat het "onderscheid tussen het arbeids-
en het bediendencontract" diende opgegeven te worden.
"Dit onderscheid", zo stelde hij, "is kunstmatig geworden
en bovendien onrechtvaardig, inzoverre het hoegenaamd niet overeenstemt met de
waarden-hierärchie van de vervulde functies.
Het aanzienlijke verschil tussen de twee statuten blijkt bijgevolg
onrechtvaardig. Het is bovendien
nog noodlottig voor het streven naar een maximum-produktiviteit, en ook
gevaarlijk op het ogenblik dat we kosteloze studiën invoeren tot 18 jaar.
De kloof tussen de twee statuten dreigt een rampspoedige aangroei mee te
slepen van kandidaat-bedienden, ten nadele van de arbeiderskwalificatie".
Ongetwijfeld is het onderscheid werkman-bediende
historisch te verklaren. De werkman
van weleer was door de band een ongeletterde, die bevelen uitvoerde en
handenarbeid verrichtte. De eerste
wet op de arbeidsovereenkomst voor werklieden dateert dan ook van 1900.
De bedienden konden wel lezen en schrijven.
Zij waren de rechterhand van de “patroon”.
De bediendenwet dateert van 1922. Hij
was heel wat voordeliger dan deze van de werklieden.
Sindsdien hebben technologische evolutie en
doorgedreven automatisering de taak van de arbeider grondig veranderd.
Toch blijven we het onderscheid “handenarbeid” en “geestesarbeid”
meesleuren, alhoewel de wet op de arbeidsovereenkomsten herhaaldelijk werd
gewijzigd en het onderscheid voortdurend aangeklaagd.
Het hoeft trouwens geen betoog dat dit wettelijk
onderscheid in de praktijk niet langer toe te passen is.
We leven in een kennismaatschappij. Iedereen dient na te denken en hoofd-
en handenarbeid zijn niet meer te scheiden.
De rechtsonzekerheid die hierdoor ontstaat, stelt de rechtsspraak voor
een onmogelijke opgave.
Er is evenwel meer dan dat.
Het onderscheid belet de werkman voluit deel te nemen aan het
bedrijfsgebeuren. De toegevoegde economische waarde, vandaag en morgen, ligt hem
in het verzamelen, het manipuleren en pro-actief aanwenden en toepassen van
kennis. Permante vorming is de
boodschap. Elke werknemer, arbeider
en bediende, moet de kans te krijgen en worden aangemoedigd om hier aan deel te
nemen. De arbeider wordt echter in
zijn kooi gehouden en sociaal en maatschappelijk in een tweederangsrol
vastgepind. Uitzonderingen
bevestigen de regel.
De huidige maatschappij kan niet optimaal
blijven functioneren wanneer aan 50 % van zijn werknemers de label van
"niet nadenkende uitvoerder" kleeft.
Er is inzicht en creativiteit nodig op alle niveaus.
En dan maar klagen dat de wacht van de
“stielmannen” niet wordt afgelost; dat ouders niet wensen hun kinderen een
toffe stiel te laten leren…. omdat de stempel van “werkman” er op staat.
Het onderscheid werkman-bediende is meteen maatschappelijk pervers en
staat haaks op de informatiemaatschappij.
Het onderscheid werkman-bediende is en blijft
een ongerechtvaardigde discriminatie.
De
wetgever dient het onderscheid binnen een periode van 5 jaar af te schaffen en
een globaal statuut voor de werknemers uit te werken, zonder discriminaties.
Professor
Roger Blanpain,
Bob Meert
Lid van de Koninklijke Vlaamse Academie Gewezen Arbeider & Senior Officer Human Resources Management